Vlaanderen heeft Digitaal Kiesdecreet

Bij de lokale en provinciale verkiezingen op 14 oktober 2012 stemmen 151 Vlaamse gemeenten digitaal. Een gloednieuw Digitaal Kiesdecreet (DKD) legt de juridische basis om het gebruik van een digitaal stemsysteem mogelijk te maken.

Van ingeven kandidaten tot verwerken resultaten

Het Digitaal Kiesdecreet van 25 mei 2012 bepaalt onder meer de digitale processen voor het ingeven van de kandidaten, het ingeven en verwerken van de uitslagen de zetelberekening en apparentering en het aanmaken van processen-verbaal in de hoofdbureaus van de gemeenten. In 3 delen krijgen de gemeenten een overzicht van de verschillende organisatorische stappen en procedures ?voor de verkiezingsdag', ?op de verkiezingsdag' en ?na de stemming'.

Voor de verkiezingsdag

De gemeenten mogen alleen het digitale stemsysteem gebruiken dat door de Vlaamse regering werd vastgesteld. De regering bezorgt de stembureaus, de gemeentelijke hoofdbureaus, de stadsdistricthoofdbureaus, de provinciedistricthoofdbureaus en de provinciale hoofdbureaus de nodige software. Het digitale stemsysteem waarborgt de integriteit van de gegevens en het geheim van de stemming.

In afwijking op het Lokaal en Provinciaal Kiesdecreet (LPKD) kan een stemafdeling in een digitale gemeente maximum 900 kiezers tellen in plaats van 800. Een stembureau telt 5 bijzitters (i.p.v. 4), er is een stemhokje per 180 kiezers (i.p.v. per 150), de kandidatenlijsten worden opgehangen in elk stemlokaal en in elk stemhokje. De regering bepaalt de weergave van de kandidatenlijsten op het computerscherm.

Het Vlaams Parlement kan een college van deskundigen (minstens 2 effectieve deskundigen en 2 plaatsvervangers) aanwijzen dat voor, tijdens en na de verkiezingen toeziet op het gebruik, de goede werking en integriteit van de digitale processen. Uiterlijk 10 dagen na de verkiezingsdag bezorgen ze een verslag aan de regering en het parlement.

Op de verkiezingsdag

In digitale gemeenten installeert de voorzitter het stembureau om 7u in plaats van 7.30u. In aanwezigheid van de leden van het stembureau controleert de voorzitter de werking van de apparatuur. Inwoners kunnen komen stemmen van 8u tot 15u. In gemeenten die niet digitaal stemmen kan dit slechts tot 13u.

Elke kiezer krijgt een stemkaart van de voorzitter of aangewezen bijzitter. De voorzitter heeft deze chipkaart vooraf geactiveerd. De kiezer maakt zijn keuze via het aanraakscherm op de stemcomputer. Hij bevestigt zijn stem en krijgt een stembiljet met zijn keuze afgedrukt in vorm van een barcode en in tekst. De chipkaart geeft hij terug aan de voorzitter (of aangewezen bijzitter).

De kiezer scant vervolgens zelf de barcode op het stembiljet. Hij vouwt het stembiljet dicht en bezorgt het aan de bijzitter die het in de stembus deponeert. De kiezer zal zijn stembiljet dus niet zelf in de stembus deponeren. De Vlaamse regering heeft hiervoor gekozen omdat op het verkiezingsexperiment van 27 oktober 2011 is vastgesteld dat sommige kiezers geneigd zijn het stembil¬jet in de stembus te steken zonder het eerst te hebben ingescand. Dat heeft tot gevolg dat de in het stemhokje uitgebrachte stem niet effectief wordt geregistreerd. Deze fout kan alleen ongedaan gemaakt worden door herinscanning van de stemmen in het hoofdbureau. Een tijdrovende procedure die de regering absoluut wilde vermijden.

Na de stemming

De stemgegevens worden, in versleutelde en onvervalsbare vorm, opgeslagen op twee originele gegevensdragers. Die gegevensdragers worden in een enveloppe gestoken met daarop de datum van de verkiezing, de gegevens van het stembureau en de handtekening van de voorzitter en leden van het stembureau. Als de getuigen daarom vragen, mogen ook zij hun handtekening op de enveloppe plaatsen.

De verzegelde stembussen worden onmiddellijk na stemming geopend. Ook deze biljetten worden in enveloppen gestoken. Ze worden samen met het proces-verbaal (opgemaakt door de voorzitter) en de gegevensdragers aan de voorzitter van het gemeentelijk hoofdbureau of het stadsdistricthoofdbureau bezorgd. Daar worden de stemgegevens opgeladen en verwerkt. Eens de resultaten van alle stembureaus geregistreerd zijn, drukt de voorzitter het proces-verbaal van de gemeenteraadsverkiezingen en van de algemene telling van de provincieraadsverkiezingen af. Die pv's worden binnen de 3 dagen aan de provinciegouverneur gegeven.

18 juni 2012

Het DKD treedt in werking op 18 juni 2012, 10 dagen na publicatie in het Belgisch Staatsblad. De wet tot organisatie van de geautomatiseerde stemming van 11 april 1994 wordt opgeheven voor de lokale en provinciale verkiezingen in het Vlaams Gewest.

Bron: Decreet van 25 mei 2012 houdende de organisatie van de digitale stemming bij de lokale en provinciale verkiezingen, BS 8 juni 2012.

Zie ook
Ontwerp van decreet houdende de organisatie van de digitale stemmingbij de lokale en provinciale verkiezingen, Vl. Parl. 2012, nr. 1559/1.
Ontwerp van decreet houdende de organisatie van de digitale stemmingbij de lokale en provinciale verkiezingen, Amendement, Vl. Parl. 2012, nr. 1559/2.