Zesde staatshervorming. Deelstaten krijgen grotere constitutieve autonomie.

De deelstaten krijgen meer constitutieve autonomie. Het Vlaams en Waals Parlement kunnen voortaan een gewestelijke kieskring invoeren, aanvullende samenstellingsregels voor hun parlement bepalen, en de regels voor de plaatsvervangers en het devolutieve effect van de lijststem wijzigen.

Constitutieve autonomie

De Grondwet laat toe dat de bijzondere wetgever aanduidt welke elementen met betrekking tot de verkiezing, de samenstelling en de werking van het Parlement van de Vlaamse Gemeenschap, het Parlement van de Franse Gemeenschap en het Parlement van het Waals Gewest door die parlementen zelf worden geregeld. Dit moet de deelstaten de mogelijkheid geven om zelf de werking en de organisatie van hun eigen instellingen te bepalen.
De bijzondere wetgever heeft al een aantal elementen aangeduid waarvoor dit kan. En nu - in het kader van de zesde staatshervorming - breidt die zogenoemde constitutieve autonomie van de deelstaten verder uit.

Aanvullende samenstellingsregels

Het Vlaams Parlement, het Waals Parlement en het Parlement van de Franse Gemeenschap kunnen - elk voor hun eigen parlement - aanvullende samenstellingsregels vastleggen. Ze mogen in geen geval de bestaande samenstellingsregels uit de bijzondere wet van 1980 veranderen, maar ze kunnen die wel aanvullen. Ze kunnen bijvoorbeeld regels vastleggen om bepaalde evenwichten - zoals bv. tussen mannen en vrouwen, lokale mandatarissen of niet, ? - te verzekeren.

Gewestelijke kieskring

Het Vlaams Parlement en het Waals Parlement kunnen al langer zelf de kieskringen voor hun verkiezing vastleggen. Nu wordt daar aan toegevoegd dat ze - als ze dat willen - een kieskring kunnen instellen voor het ganse grondgebied van hun gewest, waarin dan een deel van hun parlementsleden wordt verkozen. Als ze die keuze maken, dan bepalen ze zelf het aantal zetels van deze gewestelijke kieskring.

Plaatsvervangers

In de bijzondere wet staan een hele reeks regels over de kandidaat-opvolgers. Het Vlaams Parlement en het Waals Parlement kunnen die regels voortaan wijzigen, aanvullen, vervangen of opheffen - voor wat de verkiezing van hun eigen parlement betreft.

De regels gaan bv. over hoeveel opvolgers er moeten voorgedragen worden.

Devolutief effect van de lijststem

De helft van de lijststemmen en de naamstemmen die alleen zijn uitgebracht op opvolgers wordt overgedragen naar de kandidaten, in de volgorde waarin ze op de lijst staan. Eerst naar de eerste kandidaat op de lijst tot die het verkiesbaarheidscijfer heeft behaald. Daarna volgen de tweede, de derde, en de daaropvolgende kandidaten. Een gelijkaardige regeling is er voor de opvolgers.

Het Vlaams Parlement en het Waals Parlement kunnen nu dat devolutieve effect van de lijststem wijzigen, aanvullen, vervangen of opheffen.

Decreet

Binnen de deelstaten moet er een ruime consensus zijn over de uitoefening van de constitutieve autonomie. Daarom moeten de beslissingen hierover bij bijzonder decreet genomen worden. Het decreet moet aangenomen zijn met een meerderheid van twee derden van de uitgebrachte stemmen, en de meerderheid van de leden van het betrokken parlement moet aanwezig zijn.

Bestaande constitutieve autonomie

Op dit moment hebben de parlementen van de deelstaten al een constitutieve autonomie. Ze kunnen bv. al geruime tijd zelf het aantal parlementsleden en het bedrag van hun vergoeding vastleggen, of de hoofdplaats van de kieskring bepalen.

Inwerkingtreding

De nieuwe bijzondere wet van 19 juli 2012 treedt in werking op 1 september 2012.

Bron: Bijzondere wet van 19 juli 2012 tot wijziging van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen betreffende de uitbreiding van de constitutieve autonomie van de Vlaamse Gemeenschap, het Waals Gewest en de Franse Gemeenschap, BS 22 augustus 2012.

Zie ook:
Bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen
Grondwet, art. 118