Naaktfouilles bij binnenkomst gedetineerden

Gevangenen worden voortaan op standaardmomenten naakt gefouilleerd. Een naaktfouille is bijvoorbeeld verplicht voor elke gedetineerde die de gevangenis betreedt. Daarnaast zorgt de nieuwe wet er ook voor dat gijzelneming binnen de gevangenis en gsm-bezit strenger worden aangepakt.

Collectieve naaktfouille

Cipiers zullen voortaan altijd een lichaamsfouille doen bij alle gevangenen die de gevangenis binnenkomen. Volgens minister van Justitie Turtelboom zal de fouillering echter niet gebeuren wanneer er geen contact is geweest met een derde, bv. na transfert, na verschijning voor de rechtbank, na verhoor door politie of onderzoeksrechter of na dossierinzage. Als er wel contact is geweest met de buitenwereld, bv. na een terugkeer uit uitgaansvergunning of penitentiair verlof, zal er wel een naaktfouille gebeuren.

Naaktfouilles gebeuren ook bij alle gevangenen voor ze in een beveiligde cel worden geplaatst of in een strafcel worden opgesloten.

Fouillering op het lichaam vindt ook plaats als de gedetineerde in de gemeenschappelijke bezoekersruimte bezoek heeft gekregen van familieleden of personen met een gerechtvaardigd belang. Deze naaktfouilles gebeuren volgens de richtlijnen die elke gevangenis zelf opstelt. Als er naaktfouilles gebeuren, gelden ze voor alle gedetineerden die dan bezoek hebben gekregen. Enkele gedetineerden er uit pikken kan niet.
Na bezoek in een lokaal met een transparante wand die de bezoeker van de gedetineerde scheidt, wordt er niet op het lichaam gefouilleerd.

Individuele naaktfouilles

Als de directeur individuele aanwijzingen heeft dat een onderzoek van de kledij niet volstaat om de orde en veiligheid te handhaven, kan hij bij een individuele gedetineerde bevelen een naaktfouille te doen. De directeur moet de naaktfouille wel motiveren en die motivatie binnen 24 uur na de fouille aan de gedetineerde meedelen.

Naaktfouille

Bij een naaktfouille of lichaamsfouille moet de gedetineerde zich uitkleden tot op het lichaam. De lichaamsholten en openingen van het lichaam kunnen uitwendig bekeken worden.

De naaktfouille gebeurt steeds door minstens twee cipiers van hetzelfde geslacht als de gedetineerde. In een gesloten ruimte en zonder andere gedetineerden.

Tot nu was de naaktfouille eerder uitzonderlijk. Cipiers deden - als dat nodig was voor het bewaren van orde en veiligheid - enkel een kledingsfouille. Alleen als er individuele aanwijzingen waren dat een kledingsfouille niet volstond, kon er een lichaamsfouille gebeuren. Maar dan enkel bij afzonderlijke beslissing van de directeur.

De uitbreiding van de naaktfouillering komt er om verboden voorwerpen, zoals drugs, beter te kunnen opsporen.

Beschadigde goederen

Gevangenen die de goederen van de penitentiaire administratie opzettelijk beschadigen - door nalatigheid of kwaadwilligheid - kunnen verplicht worden om de schade te vergoeden. De directeur kan het bedrag van de veroorzaakte schade inhouden op de geldsommen die de administratie moet aan de gedetineerde. Er is wel een beperking: de inhouding op de inkomsten uit penitentiaire arbeid is per maand beperkt tot veertig procent van het uit te betalen bedrag.

Die vergoedingsplicht bestaat al langer - in het algemeen reglement. Nu is er ook een wettelijke basis voor in de basiswet.

Verboden gsm

De lijst met tuchtrechtelijke inbreuken van de eerste categorie breidt uit. Het bezit of gebruik van technologische communicatiemiddelen die onrechtmatige communicatie met de buitenwereld mogelijk maken, staat er voortaan ook op. Het gaat bv. om gsm-bezit.

Door deze tuchtrechtelijke inbreuk onder te brengen in categorie 1, zal de opgelegde bijzondere tuchtsanctie voortaan 30 dagen kunnen duren in plaats van 15 dagen.

Niet-naleven huishoudelijk reglement

Gevangenen die het huishoudelijk reglement niet naleven begaan een tuchtrechtelijke inbreuk van categorie 2. Ongeacht welke bepaling wordt overtreden. Tot nu werd enkel de overtreding van de bepalingen van het huishoudelijk reglement over de voorwerpen die in het bezit worden gesteld of gelaten van de gedetineerde tuchtrechtelijk beteugeld.

Gijzelneming

Gijzelneming in de gevangenis wordt strenger aangepakt. De gevangene kan voortaan voor een maximumduur van 14 dagen in een strafcel opgesloten worden. Tot nu kon het maar voor maximum 9 dagen.

Tuchtrechtelijk rapport

Als een cipier meent dat een gevangene een tuchtrechtelijke inbreuk begaat, maakt hij hierover een tuchtrechtelijke rapport op voor de gevangenisdirecteur. Die beslist dan of de gesignaleerde feiten daadwerkelijk tuchtrechtelijke gevolgen moeten hebben.

Tot nu moet de directeur - als hij geen tuchtprocedure opstart - de gedetineerde toch melden dat er een tuchtrechtelijk rapport is opgesteld maar dat hij geen tuchtprocedure opstart. Van die regel stapt men af. De gedetineerde wordt niet meer ingelicht. Hiermee wil de wetgever vermijden dat de gedetineerde de indruk krijgt dat de directeur het oneens is met de cipier. Dit zou de positie van de cipier kunnen verzwakken.

Geen arbeidsovereenkomst

Wanneer gedetineerden werken in de gevangenis, gebeurt dat niet volgens een arbeidsovereenkomst. De nieuwe wetgeving stelt dat expliciet.

De regels die van toepassing zijn op de penitentaire arbeid zijn terug te vinden in onder meer de basiswet zelf, haar uitvoeringsbesluiten en de huishoudelijke reglementen.

Inwerkingtreding

De wet van 1 juli 2013 treedt in werking op 16 september 2013.

Bron: Wet van 1 juli 2013 tot wijziging van de basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden, BS 6 september 2013.

Zie ook:
Basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden