Nieuwe antiwitwasregels voor diamantsector

Geregistreerde diamanthandelaars zijn verplicht om elk vermoeden van witwassen of financiering van terrorisme te melden aan de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI). De dienst Vergunningen van de FOD Economie (het toezichtsorgaan) heeft een nieuw reglement uitgewerkt met antiwitwasregels voor diamanthandelaars. Het vervangt het reglement van 22 oktober 2006 en treedt in werking op 3 november 2013.

Nieuw reglement

Het nieuwe reglement bevat:

regels voor de identificatie en verificatie van cliënten, van leveranciers en hun lasthebbers, en van de uiteindelijke begunstigden;

regels voor de tussenkomst van derden bij deze identificatie en verificatie;

verscherpte klantenonderzoeksmaatregelen;

een cliëntenacceptatiebeleid;

waakzaamheids- en bewaringsverplichtingen en de verplichting tot het opstellen van schriftelijke verslagen;

regels voor de opleiding en sensibilisering van het personeel;

de verplichting om een antiwitwasverantwoordelijke aan te duiden;

de meldingsplicht aan de CFI, en

toezichts- en controleprocedures.

Identificatie van klanten, leveranciers,?

Diamanthandelaars moeten de identiteit van hun cliënt of zijn lasthebber identificeren en verifiëren:

bij het aankopen van een zakenrelatie;

vóór elke verrichting waarvan het bedrag 10.000 euro of meer bedraagt (ongeacht of deze wordt uitgevoerd in één of meer verrichtingen waartussen een verband lijkt te bestaan);

wanneer ze betwijfelen of de eerder verkregen identificatiegegevens over een reeds geïdentificeerde cliënt waarheidsgetrouw zijn;

in alle andere gevallen, wanneer er een vermoeden van witwassen van geld of financiering van terrorisme bestaat.

Een diamanthandelaar moet de identiteit van een diamantleverancier of zijn lasthebber identificeren en verifiëren als aankopen geheel of gedeeltelijks anders worden betaald dan via een overschrijving naar bankrekeningen gehouden bij kredietinstellingen bedoeld in artikel 10, § 1, 1° van de antiwitwaswet.

De diamantair kan zijn cliënt of diamantleverancier identificeren als volgt:

als de cliënt of leverancier een geregistreerde diamanthandelaar is, via www.registereddiamondcompanies.be of via een opzoeking op de website van de Kruispuntbank van Ondernemingen (http://economie.fgov.be). De diamanthandelaar moet de webpagina met de identificatiegegevens van de cliënt of leverancier afprinten en bewaren.

als de cliënt of leverancier een natuurlijke persoon is gevestigd in België, niet geregistreerd als diamanthandelaar, via een geldig identiteitsbewijs, een geldig bewijs van inschrijving in het vreemdelingenregister of een geldig document uitgereikt door de Belgische openbare overheden waarin staat dat zijn verblijf gewettigd is;

als de cliënt of leverancier een rechtspersoon is, gevestigd in België, niet geregistreerd als diamanthandelaar, via de recentste versie van de statuten, of het meest volledige uittreksel van de statuten die in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad gepubliceerd zijn;

als de cliënt of leverancier een rechtspersoon is, gevestigd in het buitenland, niet geregistreerd als diamanthandelaar, met gelijkwaardige bewijsstukken als vermeld in het vorig punt van deze opsomming, en die, indien dat nodig is voor de diamanthandelaar, in één van de landstalen of in het Engels zijn vertaald. De diamanthandelaar maakt een kopie van de documenten die voor de identificatie gediend hebben;

als de cliënt of leverancier een trust, een feitelijke vereniging, een fiducie of een andere juridische structuur zonder rechtspersoonlijkheid is, controleert de diamanthandelaar het beheer, de vertegenwoordiging en het doel van de juridische structuur, aan de hand van alle documenten die daartoe als bewijs kunnen dienen, en maakt hij daarvan een kopie;

de diamanthandelaar moet de vertegenwoordigingsbevoegdheid van de lasthebber controleren aan de hand van documenten (o.a. volmacht) die daartoe als bewijs kunnen dienen, en maakt daarvan een kopie.

Het nieuwe reglement bevat ook regels voor de identificatie en verificatie van de 'uiteindelijke begunstigden'. Dat zijn de natuurlijke persoon of personen voor wiens rekening of ten voordele van wie een verrichting wordt uitgevoerd of een zakelijke relatie wordt aangegaan, of die de uiteindelijke eigenaar zijn van of de uiteindelijke controle hebben over de cliënt.

Bij het aanknopen of onderhouden van zakenrelaties met cliënten of voor het uitvoeren van occasionele verrichtingen voor cliënten kan de diamanthandelaar een beroep doen op een derde zaakaanbrenger voor de identificatie, verificatie van de cliënten en het bijhouden en actualiseren van deze gegevens. De derde zaakaanbrenger mag geen beroep doen op een andere derde zaakaanbrenger voor de identificatieverplichtingen.

Verscherpt klantenonderzoek

De diamanthandelaar neemt op basis van zijn cliëntacceptatiebeleid verscherpte klantenonderzoeksmaatregelen in ten minste volgende gevallen:

als hij een zakelijke relatie aangaat met of een verrichting uitvoert voor een cliënt die bij de identificatie niet fysiek aanwezig is. De diamanthandelaar kan dan bv. eisen dat de cliënt zijn elektronische identiteitskaart of een gelegaliseerde kopie van zijn identiteitskaart voorlegt;

als hij een zakelijke relatie aangaat of een verrichting uitvoert met of voor rekening van politiek prominente personen die in het buitenland wonen, die een prominente publieke functie (bv. staatshoofden, ministers, parlementsleden, leden van hooggerechtshoven, ambassadeurs, enz.) bekleden of hebben bekleed of met directe familieleden of naaste geassocieerden van politiek prominente personen.

Cliëntacceptatiebeleid

De diamantair moet een cliëntacceptatiebeleid en opvolgingsbeleid uitstippelen waarmee hij, bij het aanknopen van een zakenrelatie met cliënten of bij een occasionele verrichting, een voorafgaandelijk klantenonderzoek kan verrichten naar de risico's op witwassen van geld of financiering van terrorisme die verbonden zijn aan het profiel van de cliënt en aan de aard van de zakenrelatie of de gewenste verrichting.
Hij moet daarvoor de cliënten onderverdelen in verschillende risicocategorieën. Deze categorieën worden gedefinieerd op basis van objectieve risicocriteria om zo een passende risicoschaal te kunnen definiëren.

Een diamanthandelaar die de procedures en tools gebruikt die het Antwerp World Diamond Center (AWDC) heeft opgesteld in onderling overleg met de dienst Vergunningen en de CFI, wordt vermoed te voldoen aan de verplichtingen die het nieuwe reglement oplegt.

Gegevensbewaring en actualisering

De diamanthandelaars moeten de kopie van het identificatiebewijs minimum 5 jaar na het beëindigen van de zakenrelatie of na uitvoering van een occasionele verrichting bewaren. Indien de bevoegde autoriteiten erom vragen, moeten ze deze bewijsstukken onmiddellijk kunnen voorleggen.
De diamanthandelaar bewaart ook, gedurende ten minste 5 jaar na uitvoering van de verrichtingen, een kopie van de registraties, borderellen en stukken van de uitgevoerde verrichtingen om ze nauwkeurig te kunnen reconstrueren.
Hij moet ook de identificatiegegevens van zijn cliënteel jaarlijks updaten.

Opleiding en sensibilisering personeel

De diamanthandelaar moet zijn personeel, dat het risico loopt geconfronteerd te worden met witwaspraktijken, vertrouwd maken met de antiwitwaswet en het nieuwe reglement van 7 oktober 2013. Hij moet zijn werknemers onderrichten over hoe ze in die gevallen moeten handelen.

Antiwitwasverantwoordelijke

De diamanthandelaar moet ten minste één persoon aanstellen die in zijn onderneming verantwoordelijk is voor de toepassing van de antiwitwaswet en het reglement van 7 oktober 2013. De antiwitwasverantwoordelijke moet:

erop toezien dat de diamanthandelaar zijn verplichtingen nakomt op het vlak van de voorkoming van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme;

erover waken dat het verbod op betaling in contanten gerespecteerd wordt;

interne procedures opstellen en invoeren om de verplichtingen van het nieuwe reglement uit te voeren. Bovendien moet hij/zij hieromtrent het personeel opleiden en sensibiliseren;

zorgen voor de informatiedoorstroming naar de CFI voor de bijzondere verslaggeving, en de informatie die van de CFI komt. Hij/zij is de bevoorrechte contactpersoon voor de CFI en de dienst Vergunningen met betrekking tot alle vragen over de voorkoming van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme.

De antiwitwasverantwoordelijke moet tenminste éénmaal per jaar een schriftelijk activiteitenverslag opmaken over de toepassing van de antiwitwaswet en het reglement binnen de onderneming. Dit verslag moet ook gedurende 5 jaar bewaard worden en het moet jaarlijks bezorgd worden aan de dienst Vergunningen van de FOD Economie.

Meldingsplicht aan CFI

Een diamanthandelaar die weet of vermoedt dat een uit te voeren verrichting verband houdt met het witwassen van geld of de financiering van terrorisme, moet dit, vooraleer hij de verrichting uitvoert, schriftelijk of elektronisch meedelen aan de CFI. Hij kan dit ook telefonisch doen, op voorwaarde dat hij de melding onmiddellijk schrifttelijk bevestigt. Kan hij de CFI niet vooraf verwittigen, dan moet hij wel onmiddellijk de CFI op de hoogte stellen nadat hij de verrichting heeft uitgevoerd.
Ook wanneer iemand aan de diamanthandelaar een feit bekent dat op witwassen van geld of op financiering van terrorisme zou kunnen wijzen, moet hij de CFI hiervan onmiddellijk op de hoogte brengen. De mededelingen aan de CFI worden in principe gedaan door de antiwitwasverantwoordelijke.

De diamanthandelaars mogen aan de betrokken cliënt of aan derden niet mededelen dat ze informatie hebben doorgespeeld aan de CFI of dat er een opsporingsonderzoek wegens witwassen van geld of financiering van terrorisme aan de gang is. Dit verbod geldt niet inzake de mededeling aan de FOD Economie, noch op de mededeling aan de officieren van de gerechtelijke politie of de gerechtelijke autoriteiten.

Toezicht en controle

De diamanthandelaars moeten alle afschriften van bewijsstukken en verslagen altijd ter beschikking houden van de dienst Vergunningen van de FOD Economie. Ze bezorgen hun jaarlijkse activiteitenverslagen systematisch jaarlijks (schriftelijk of elektronisch) aan de dienst Vergunningen, samen met de aangifte van de voorraden en de bewerking van diamant, en uiterlijk op 31 maart van het volgende jaar.

Zij moeten de controleambtenaren tijdens de gewone openings- of werkuren toelaten tot de werkplaatsen, gebouwen en ruimten voor het vervullen van hun controleopdracht. De controleambtenaren mogen ook een afschrift nemen van alle stukken, documenten of boeken van de diamanthandelaar die ze nodig hebben bij hun onderzoek.

De minister van Economie kan op basis van de vaststellingen van de controleambtenaren een administratieve geldboete opleggen. Die wordt ten gunste van de Schatkist geïnd door de Administratie van de btw, der registratie en domeinen.

In werking

Het KB van 7 oktober 2013, dat het nieuwe reglement goedkeurt, treedt in werking op 3 november 2013. Ook het nieuwe reglement is vanaf die dag van toepassing.

De diamanthandelaars krijgen tot uiterlijk 3 november 2014 om het nieuwe reglement toe te passen, hun cliëntenacceptatiebeleid uit te voeren en hun leveranciers te identificeren.

Bron: Koninklijk besluit van 7 oktober 2013 tot goedkeuring van het reglement genomen in uitvoering van de wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme voor de handelaren in diamant geregistreerd onder toepassing van artikel 169, § 3, van de programmawet van 2 augustus 2002, BS 24 oktober 2013.

Zie ook:
Wet van 11 januari 1993 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme, BS 9 februari 1993 (antiwitwaswet).