Europese burgers kunnen zich tot eind februari 2014 inschrijven voor Europese verkiezingen

Op 25 mei 2014 kunnen we gaan kiezen voor het Europees Parlement. Ook burgers uit landen van de Europese Unie die in ons land verblijven, kunnen hier gaan stemmen en zelfs kandidaat zijn. Ze hebben tot eind februari 2014 om zich als kiezer aan te melden bij hun gemeentebestuur. Minister van Binnenlandse Zaken, Joëlle Milquet, overloopt in haar omzendbrief van 18 oktober 2013 nog eens de hele reglementering.

Kiesrecht Europese burgers

Iedere burger van een lidstaat van de Europese Unie met hoofdverblijfplaats in België op 1 maart 2014 kan in ons land gaan kiezen voor het Europees Parlement. Voorwaarde is wel dat hij aan de Belgische kieswetgeving voldoet en zijn kiesrecht in zijn eigen vaderland niet heeft verloren. België kan daartoe de nodige gegevens opvragen bij de lidstaat van herkomst. Het actief kiesrecht wordt ofwel in de lidstaat van verblijf (België) ofwel in de lidstaat van herkomst uitgeoefend. Stemmen in beide landen kan niet.

De minister herinnert ook kort aan het passief kiesrecht (= recht om kandidaat te zijn) van de Europese burgers.

Inschrijving als kiezer

De Europese burger moet uitdrukkelijk melden dat hij in ons land wil gaan kiezen. Hij dient bij het gemeentebestuur van zijn verblijfplaats een aanvraag in om op de kiezerslijst voor de Europese verkiezingen te staan. Hij gebruikt daarvoor het formulier C/1. Hij kan zich persoonlijk aanmelden bij zijn gemeentebestuur om het formulier in te vullen, of hij kan het formulier per post, fax of e-mail doorsturen. In ieder geval moet hij zijn aanvraag indienen voor 1 maart 2014. 1 maart 2014 is namelijk de datum waarop de kiezerslijsten worden opgemaakt. Na 25 mei 2014 kan hij zich opnieuw als kiezer laten registreren, maar de erkenning zal pas gevolgen hebben voor de Europese verkiezingen van 2019.

Europese burgers die in België al aan de verkiezingen van 2009 hebben deelgenomen, komen automatisch op de kiezerslijst van 25 mei 2014. Hetzelfde geldt voor wie zich na die verkiezingen heeft laten registreren. Zij moeten dus geen nieuwe aanvraag indienen.

Voorwaarden actief kiesrecht

De Europese burger moet kunnen aantonen dat hij een nationaliteit heeft van een Europese lidstaat (die uiteraard niet de Belgische nationaliteit is). Bij dubbele nationaliteit (waaronder de Belgische) wordt hij als Belgische kiezer beschouwd. Hij moet ingeschreven zijn in het bevolkingsregister van de Belgische gemeente waar hij zijn aanvraag indient, en in het Rijksregister van de natuurlijke personen. Op het moment van de verkiezing (25 mei 2014) moet hij minstens 18 jaar zijn.

Hij mag zijn actief en passief kiesrecht niet verloren hebben in de staat van herkomst (door een individuele rechterlijke of administratieve beslissing waartegen hoger beroep mogelijk is). De verklaring die hij over de aanvraag omschrijving aflegt, geldt tot bewijs van het tegendeel. Hij mag evenmin geschorst of uitgesloten zijn van het Belgisch kiesrecht.

België moet niet nagaan of de kandidaat-kiezer ook als kiezer is ingeschreven in zijn staat van herkomst. Men mag ervan uitgaan dat hij verzaakt aan zijn kiesrecht in zijn staat van herkomst. Deze staat zal hem moeten schrappen als kiezer.

Controle en beslissing gemeente

Het gemeentebestuur controleert de nationaliteit, de leeftijd en de inschrijving in het bevolkingsregister. Het onderzoekt ook of de aanvrager niet uitgesloten of geschorst is van het actief kiesrecht in België.

Op basis van de gegevens in de aanvraag, de eigen of ingewonnen gegevens en de controle van het gemeentebestuur, erkent of weigert het schepencollege de inschrijving op de kiezerslijst.

De erkenning als kiezer wordt onverwijld meegedeeld aan de kiezer (formulier C/2) en vermeld in het bevolkingsregister. Die informatie wordt ook opgenomen in het Rijksregister van de natuurlijke personen (onder het informatietype 131). Alleen op die manier zal de Europese burger op de kiezerslijst terecht komen.

De weigering van inschrijving wordt via aangetekende brief betekend (formulier C/3). Het informatietype 131 moet niet bijgewerkt worden. De betrokkene kan in beroep gaan tegen de geweigerde inschrijving.

Een Europese burger die, nadat de kiezerslijst is opgemaakt, niet meer aan de kiesbevoegdheidsvoorwaarden voldoet, wordt van de lijst geschrapt. De vermelding in het bevolkingsregister en in het Rijksregister wordt verwijderd.

Communicatie tussen EU-lidstaten

De Europese lidstaten moeten onderling een aantal gegevens uitwisselen.

De gemeentebesturen voldoen aan hun informatieverplichting als ze het informatietype 131 (= registratie van de erkende aanvraag om kiezer te zijn door een burger van de Europese Unie) in het Rijksregister bijwerken. Op basis van het IT 131 kan de FOD Binnenlandse Zaken, van zodra de kiezerslijst is opgemaakt, per nationaliteit een controlelijst opmaken. Die lijst wordt dan doorgestuurd naar de lidstaten van herkomst. Zij controleren dan of de kiezers hun actief kiesrecht niet verloren hebben. De staat van herkomst deelt de vervallenverklaring mee aan de FOD Binnenlandse Zaken die de gegevens dan doorstuurt naar het schepencollege. Het college schrapt de kiezer dan van de lijst en brengt hem, met de aangepaste motivering, op de hoogte.

Belgische onderdanen die in een andere EU-lidstaat verblijven, kunnen zich uiteraard in die staat laten registeren als kiezer. Ook hier moet de nodige informatie uitgewisseld worden. De verblijfsstaat bezorgt aan de minister van Binnenlandse Zaken een lijst met de Belgen die daarvoor gekozen hebben. De Belgische gemeenten moeten onderzoeken of de kiezers hun actief kiesrecht niet verloren hebben. Ook de gemeenten krijgen een lijst met Belgen die hun passief kiesrecht in een andere staat willen uitoefenen. En ook hier moeten onze gemeenten de nodige controles uitoefenen.

Informatiecampagne gemeenten

Minister Milquet raadt de gemeenten aan om hun Europese inwoners te sensibiliseren voor de Europese verkiezingen. Gemeenten moeten aan hun kiesgerechtigde Europese burgers een informatiefolder en het inschrijvingsformulier C/1 bezorgen.

De gemeenten moeten ook nog voor andere publiciteit zorgen, zoals de opname van de inhoud van de omzendbrief van 18 oktober 2013 en/of de informatiefolder in het lokale informatie-aanbod (gemeentelijk informatieblad, aanplakking, gemeentelijk e-loket,?).

Meer info

Wie meer info over de omzendbrief van 18 oktober 2013 wil, kan daarvoor terecht bij de 'Dienst Verkiezingen' van de FOD Binnenlandse Zaken, tel. 02/518.22.12 (N) - 02/518. 20. 58 (F).

Bron: Omzendbrief van 18 oktober 2013 betreffende de inschrijving van de burgers van de Lidstaten van de Europese Unie, die in België verblijven, als kiezers en, in voorkomend geval, als kandidaten voor de verkiezing van het Europees Parlement op zondag 25 mei 2014, BS 22 oktober 2013.

Bron: Omzendbrief van 18 oktober 2013 betreffende de inschrijving van de burgers van de lidstaten van de Europese Unie, die in België verblijven, als kiezers en, in voorkomend geval, als kandidaten voor de verkiezing van het Europees Parlement op zondag 25 mei 2014. Erratum, BS 25 oktober 2013.