Cao over motivering ontslag algemeen verbindend verklaard

Zoals bekend, kunnen ontslagen werknemers vanaf 1 april vragen om hun ontslag schriftelijk te motiveren. Voor ontslagen gegeven of betekend vanaf die datum dus. Dat blijkt uit de CAO nr. 109 van de Nationale Arbeidsraad (NAR). Die tekst wordt nu algemeen verbindend verklaard door een KB van 9 maart 2014.

De nieuwe cao heeft twee rechten ingevoerd. Het recht om de concrete redenen voor het ontslag te kennen, én het recht op schadevergoeding indien het ontslag 'kennelijk onredelijk' is. Want de schending van de motiveringsplicht maakt het ontslag niet nietig!

Bekrachtiging

Door de bekrachtiging bij KB wint de cao aan belang. De algemeen verbindend verklaarde tekst is namelijk bindend voor alle werkgevers en werknemers die behoren tot het ressort van het paritair orgaan, voor zover zij vallen onder de werkingssfeer van de overeenkomst.

Maar de nieuwe regeling geldt alleen voor werknemers en de werkgevers van de private sector. En er zijn afwijkende regels voor werknemers waarvoor tijdelijk of structureel een verkorte opzeggingstermijn geldt op basis van de wet van 26 december 2013. Dit gebeurt via de regeling van het willekeurig ontslag.
Zo gelden er voor onbepaalde tijd afwijkende opzeggingstermijnen voor werknemers op tijdelijke en mobiele bouwplaatsen. En voor bepaalde sectoren zal de nieuwe regeling maar van toepassing zijn vanaf 1 januari 2016 omdat er een tijdelijke uitzondering van kracht is. Bestaande specifieke ontslagbeschermingen blijven onaangeroerd.

Uitgesloten

De CAO nr. 109 is niet van toepassing bij een ontslag door een openbaar bestuur. Het is wel de bedoeling dat er een vergelijkbare regeling komt voor wie niet onder de CAO nr. 109 valt.

Bovendien is de nieuwe cao niet van toepassing op de werknemers die ontslagen worden tijdens de eerste 6 maanden van de tewerkstelling, tijdens een arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid, tijdens een arbeidsovereenkomst voor studentenarbeid, in het kader van SWT of pensioen, en wegens de definitieve stopzetting van de activiteit, de sluiting van een onderneming, of in het kader van collectief ontslag.

De nieuwe cao geldt ook niet voor werknemers die het voorwerp uitmaken van een ontslag waarvoor de werkgever een bijzondere ontslagprocedure moet naleven. Ook een meervoudig ontslag bij herstructurering valt buiten de CAO nr. 109, en de regeling is niet van toepassing bij een ontslag om dringende reden.

Motivering ontslag

Met deze cao werd opnieuw een stuk van de ongelijkheid tussen arbeiders en bedienden weggewerkt. Deze overeenkomst sluit aan bij de wet van 26 december 2013 die onder andere de opzeggingstermijnen en de carenzdag behandelt.

De CAO nr. 109 heeft het verschil in behandeling weggewerkt tussen arbeiders (willekeurige afdanking) en bedienden (theorie van het rechtsmisbruik) bij de betwisting van het ontslag. De werknemer kan voortaan namelijk aan de werkgever op een geformaliseerde wijze - via een schriftelijke procedure - vragen om de concrete redenen van het ontslag toe te lichten.

Voor werkgevers die daar niet (of niet correct) op ingaan, is een sanctie van 2 weken loon mogelijk, tenzij ze het ontslag uit eigen beweging al schriftelijk hebben gemotiveerd. Het niet of niet correct meedelen van de ontslagredenen heeft ook gevolgen voor de bewijslast in het kader van het kennelijk onredelijk ontslag

De nieuwe cao voorziet bovendien in een schadevergoeding van 3 tot 17 weken loon bij een kennelijk onredelijk ontslag, namelijk: 'een ontslag van een werknemer die is aangeworven voor een onbepaalde tijd, om redenen die geen verband houden met de geschiktheid of het gedrag van de werknemer of die niet berusten op de noodwendigheden inzake de werking van de onderneming, de instelling of de dienst'. Er gelden bijzondere regels voor de verdeling van de bewijslast.

In werking

Het KB tot algemeen verbindend verklaring treedt in werking op de datum waarop de overeenkomst in werking treedt. Dat is op 1 april 2014.

Bron: Koninklijk besluit van 9 maart 2014 waarbij algemeen verbindend wordt verklaard de collectieve arbeidsovereenkomst nr. 109 van 12 februari 2014, gesloten in de Nationale Arbeidsraad, betreffende de motivering van het ontslag, BS 20 maart 2014