Afkoeltermijn van 2 jaar tegen belangenvermenging bij overheidsopdrachten

Om belangenvermenging bij overheidsopdrachten te vermijden, stelt de federale overheid in een omzendbrief van 5 mei 2014 voor om een afkoeltermijn van 2 jaar te respecteren wanneer een ambtenaar overstapt van een aanbestedende dienst, naar een onderneming die meedingt naar een overheidsopdracht bij diezelfde aanbestedende dienst. En dit telkens er een direct verband bestaat tussen de nieuwe activiteiten en de vroegere activiteiten als ambtenaar.

Tegen het draaideurmechanisme

De omzendbrief is van toepassing op elke fysieke persoon die in een recent verleden bij een aanbestedende overheid heeft gewerkt, en die nu als personeelslid van een onderneming of andere aanbestedende overheid, of zelfs als zelfstandige of via een E-bvba, optreedt in het kader van een overheidsopdracht van de aanbestedende overheid waarvoor hij in het verleden werkte.
Kenners menen dat dergelijke ambtenaren zich in een 'draaideursituatie' bevinden.

Dat eerdere 'werken bij een aanbestedende overheid' moet overigens zeer ruim geïnterpreteerd worden. Het kan evengoed gaan om gewezen interne medewerkers, al dan niet in ondergeschikt verband, als om gewezen externe medewerkers, die als zelfstandige werkten of als personeelslid van een onderneming of andere aanbestedende overheid.

2 jaar wachten...

Een draaideursituatie houdt een ernstig risico in op belangenvermenging, of wekt althans die schijn op.

Om dat te vermijden, stelt de omzendbrief voor om een persoon die zich in een draaideursituatie bevindt, gedurende een termijn van 2 jaar na de beëindiging van zijn vroegere activiteiten, niet in te schakelen bij een overheidsopdrachtenprocedure of bij de uitvoering van een opdracht voor de aanbestedende dienst waarvoor hij vroeger werkte.

Wordt dit voorschrift genegeerd, dan kan dat ernstige gevolgen hebben. De aanbestedende overheid kan dan de aanvraag tot deelneming of offerte weren, of kan de uitvoering van de opdracht geheel of gedeeltelijk verbreken. Maar daarvoor is wel vereist dat het verbod op draaideurconstructies is opgenomen in de opdrachtdocumenten.

Standaardclausule

De federale overheid heeft daarom standaardclausules uitgewerkt die de aanbestedende overheden integraal kunnen overnemen in hun opdrachtdocumenten. Zo luidt de standaardclausule voor opdrachten die in één enkele fase gegund worden, als volgt:

?In het kader van de strijd tegen belangenvermenging, meer in het bijzonder de draaideurconstructie (`revolving doors'), zoals bepaald in de wet van 8 mei 2007 houdende instemming met het Verdrag van de Verenigde Naties tegen de corruptie, gedaan te New York op 31 oktober 2003, onthoudt de inschrijver zich ervan een beroep te doen op één of meerdere vroegere (interne of externe) medewerkers van [naam van de aanbestedende overheid], binnen twee jaar volgend op zijn/hun ontslag, opruststelling of elk ander vertrek uit [naam van de aanbestedende overheid], op welke wijze ook, rechtstreeks of onrechtstreeks, met het oog op de voorbereiding en/of de indiening van zijn offerte of een andere tussenkomst in het kader van de gunningsprocedure, evenals voor verrichtingen in het kader van de uitvoering van deze opdracht.

Dit althans voor zover er een direct verband bestaat tussen de vroegere activiteiten van de betrokken persoon/personen bij de aanbestedende overheid en zijn/hun verrichtingen in het kader van deze opdracht.

Inbreuken op deze maatregel die tot gevolg hebben dat de normale mededingingsvoorwaarden vertekend kunnen zijn, worden gesanctioneerd volgens de bepalingen van artikel 9 van de wet overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten van 15 juni 2006 (ingeval het gaat om een opdracht op defensie- en veiligheidsgebied : artikel 10 van de wet van 13 augustus 2011 inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten op defensie- en veiligheidsgebied), in concreto, hetzij de wering van de offerte, hetzij de verbreking van de opdracht, al naargelang."

Vanaf 20 mei

De federale overheid wil dat dit voorschrift onmiddellijk in werking treedt, vanaf de dag van bekendmaking van de omzendbrief in het Belgisch Staatsblad, voor de overheidsopdrachten en concessies van openbare werken waarvoor vanaf 20 mei 2014 een bekendmaking is verstuurd naar het Europees Publicatieblad, of waarvoor, bij gebrek aan een verplichte voorafgaande bekendmaking, vanaf 20 mei een uitnodiging wordt gelanceerd tot het indienen van een aanvraag tot deelneming of offerte. Bij overheidsopdrachten en concessies die zowel op Europees, als op Belgisch niveau worden bekendgemaakt, wordt alleen rekening gehouden met de datum van verzending naar het Europees Publicatieblad.

Bron: Omzendbrief van 5 mei 2014. ? Overheidsopdrachten. Belangenvermenging ? Draaideurconstructie ('revolving doors'), BS 20 mei 2014.

Zie ook:
Omzendbrief : overheidsopdrachten. Deontologie. Belangenvermenging. Verklaringen op erewoord, BS 21 juni 2010.