Nieuwe regeling voor prudentieel toezicht op de verdeling van winstdeling en de toekenning van ristorno's voor verzekeringen

In een nieuw KB van 14 september 2016 stelt de regering een nieuwe regeling vast voor het prudentieel toezicht op de verdeling van de winstdeling en de toekenning van restorno's voor verzekeringen. Ze legt daarbij de regels vast voor de bepaling van het maximumbedrag dat de verzekeringsondernemingen mogen verdelen als winstdeling of toekennen als restorno's, respectievelijk voor de activiteitengroep niet-leven en de activiteitengroep leven. De nieuwe regeling is van toepassing vanaf het eerste boekjaar dat aanvangt op 1 januari 2016.

Verdeling en toekenning van winstdeling

De winstdeling wordt in twee afzonderlijke fases toegekend.

In een eerste fase wordt de winst van de verzekeringsonderneming geheel of gedeeltelijk afgestaan ten gunste van de verzekeringsovereenkomsten (art. 213, 9° van de wet van 13 maart 2016).

Die verzekeringsonderneming moet dus het bedrag bepalen van de winst die zij tijdens het afgesloten boekjaar heeft gemaakt en dat zij wenst te restorneren aan de verzekeringsnemers en de begunstigden ter compensatie van de in haar tarieven ingebouwde voorzichtigheid.

Dit bedrag wordt algemeen bepaald voor alle betrokken verzekeringnemers en begunstigden; er is nog geen enkel individueel recht aan verbonden. Het wordt opgenomen in de technische voorzieningen van de verzekeringsonderneming in de vorm van een voorziening voor winstdeling en restorno's van het boekjaar.

In een tweede fase wordt de winst, na de winstdeling, door de verzekeringsonderneming toegekend op basis van specifieke toekenningsregels (eigen criteria van de verzekeringsonderneming, met inachtneming van de wet) (art. 213, 10° van de wet van 13¢maart 2016).

Toekenning van de restorno's

De restorno's worden eveneens in twee fases toegekend.

In de eerste fase wordt het bedrag berekend dat in totaal kan worden toegekend aan een geheel van contracten op basis van de winst die tijdens het afgelopen boekjaar werd gemaakt. Dit bedrag wordt opgenomen in de technische voorzieningen in de vorm van een voorziening voor winstdeling en restorno's van het boekjaar. In dit stadium geldt er geen enkel individueel recht op het te restorneren bedrag.

De tweede fase is de toekenning van de eigenlijke restorno's.
In tegenstelling tot de winstdeling verhogen restorno's de contractueel bepaalde uitkeringen niet, maar komen ze tot uiting in een terugbetaling van een deel van de betaalde premie.

Restorno's komen hoofdzakelijk voor bij niet-levensverzekeringen, winstdeling vooral bij levensverzekeringen.

Bepaling van het maximumbedrag (eerste fase)

De verdeling van winstdeling en de toekenning van restorno's zijn onderworpen aan de voorwaarde dat de dekkingsgraad van de solvabiliteitskapitaalvereiste zonder toepassing van de overgangsmaatregelen (zoals bedoeld in de art. 668 en 669 van de wet van 13 maart 2016) minstens 100% bedraagt.

Het bedrag dat in de loop van een boekjaar per activiteitengroep mag worden verdeeld als winstdeling of mag worden toegekend als restorno, mag niet groter zijn dan de netto technisch-financiële winst vóór dotatie van de activiteitengroep van dat boekjaar.

De actuariële functie bevestigt, in het advies over de verdeling van winstdeling en de toekenning van restorno's (art. 59, § 1, 10° van de wet van 13 maart 2016), ten minste:

dat het bedrag van de winstdeling strookt met het door het wettelijk bestuursorgaan goedgekeurde schriftelijke beleid;

dat er met dit schriftelijk beleid correct rekening werd gehouden bij de modellering van het verloop van de cash-flows die in aanmerking worden genomen bij de berekening van de beste schatting (best estimate) (zoals bedoeld in art. 126 van de wet van 13 maart 2016);

het bedrag van de variatie van de niet-geactiveerde zillmeringswaarde. De zillmering is een werkwijze waarbij de levensverzekeringsvoorziening wordt berekend rekening houdend met de aan de tussenpersonen verschuldigde commissielonen (acquisitietoeslagen) die overeenstemmen met de uitkeringen die nog moeten worden gevestigd in de boekjaren na de datum van de berekening van de voorziening.

De Nationale Bank van België (NBB) kan zich echter verzetten tegen de verdeling van winstdeling en de toekenning van restorno's wanneer die verdeling of die toekenning de financiële positie van de verzekeringsonderneming op de korte of de lange termijn in gevaar kan brengen.

Voorafgaande toestemming van de NBB

De volgende regels laten verzekeringsondernemingen toe om winstdeling te verdelen of restorno's toe te kennen wanneer de hiervoor vermelde voorwaarden niet vervuld zijn. De voorafgaande goedkeuring van de NBB is in alle hieronder vermelde gevallen vereist.

1) Mits de NBB hiervoor voorafgaandelijk toestemming heeft verleend, kan de verzekeringsonderneming voor een of meer activiteitengroepen een bedrag verdelen of toekennen dat hoger is dan het maximumbedrag wanneer de dekkingsgraad van de solvabiliteitskapitaalvereiste zonder toepassing van de overgangsmaatregelen minstens 100% bedraagt.

De toestemming van de NBB kan enkel worden verleend indien deze verdeling of deze toekenning de financiële positie van de onderneming op de korte of de lange termijn niet in gevaar brengt.

2) Mits de NBB hiervoor voorafgaandelijk toestemming heeft verleend, kan de verzekeringsonderneming ook voor een of meer activiteitengroepen winstdeling verdelen of restorno's toekennen wanneer de dekkingsgraad van de solvabiliteitskapitaalvereiste mét toepassing van de overgangsmaatregelen slechts 100% bedraagt.

De NBB houdt rekening met de impact van de voorgenomen verdeling van winstdeling of toekenning van restorno's op de financiële positie van de onderneming op de korte of de lange termijn. Zij houdt hierbij eveneens rekening met het tussentijds verslag (zoals bedoeld in art. 671, § 1 van de wet van 13 maart 2016).

3) Mits de BNB hiervoor voorafgaandelijk toestemming heeft verleend, kan de verzekeringsonderneming ook voor een of meer activiteitengroepen winstdeling verdelen of restorno's uitkeren wanneer de dekkingsgraad van de solvabiliteitskapitaalvereiste zelfs met toepassing van de overgangsmaatregelen minder bedraagt dan 100%, op voorwaarde dat de onderneming aantoont dat het niet verdelen van winstdeling of het niet toekennen van restorno's nefaste procyclische effecten zou hebben of dat deze verdeling of toekenning haar financiële positie op de korte of de lange termijn niet in gevaar brengt.

Overzichtstabel

De volgende tabel geeft een samenvatting van de nieuwe regeling voor prudentieel toezicht op de verdeling van winstdeling en de toekenning van ristorno's.

Dekkingsgraad van de solvabiliteitskapitaalvereiste Verdeling of toekenning van het maximumbedrag Verdeling of toekenning van een hoger bedrag dan het maximumbedrag Minstens 100% zonder toepassing van de overgangsmaatregelen Onvoorwaardelijk toegestaan, tenzij de NBB zich hiertegen verzet Toegestaan, mits de NBB voorafgaandelijk toestemming geeft Minstens 100% met toepassing van de overgangsmaatregelen Toegestaan, mits de NBB voorafgaandelijk toestemming geeft Toegestaan, mits de NBB voorafgaandelijk toestemming geeft Minder dan 100% zelfs met toepassing van de overgangsmaatregelen Verboden, tenzij de NBB voorafgaandelijk toestemming geeft Verboden, tenzij de NBB voorafgaandelijk toestemming geeft

Goedkeuringsprocedure

Verzekeringsondernemingen die een van deze toestemmingen aanvragen, moeten een dossier indienen uiterlijk drie weken vóór de datum van de algemene vergadering of, indien die vroeger valt, vóór de datum waarop de andere voor toezichtsdoeleinden bestemde informatie overeenkomstig artikel 659 van de wet van 13 maart 2016 aan de NBB moet worden bezorgd.
Het advies van de actuariële functie wordt bij dat dossier gevoegd.

In werking

Het KB van 14 september 2016 is van toepassing vanaf het eerste boekjaar dat aanvangt op 1 januari 2016.

Concreet betekent dit dat de nieuwe regels voor het eerst van toepassing zullen zijn op de winstdeling die wordt verdeeld en de restorno's die worden toegekend tijdens het boekjaar dat op 1 januari 2016 begint.
Aangezien het boekjaar voor verzekeringsondernemingen altijd op 31 december eindigt, zullen de verdelings- en toekenningscriteria betrekking hebben op de technisch-financiële resultaten leven en niet-leven van het boekjaar 2016. Op die winstdeling en restorno's zal tijdens het boekjaar 2017 eventueel een ad-hocdotatie aan de voorziening worden toegepast.

Het KB van 14 september 2016 heft artikel 12bis van het KB van 22 februari 1991 'houdende algemeen reglement betreffende de controle op de verzekeringsondernemingen' op. Deze bepaling blijft echter van toepassing op de winstdeling en de restorno's die betrekking hebben op de boekjaren die uiterlijk op 31 december 2015 eindigen.

Bron: Koninklijk besluit van 14 september 2016 betreffende de verdeling van winstdeling en de toekenning van restorno's voor verzekeringen, BS 31 oktober 2016.

Zie ook:
- Wet van 13 maart 2016 op het statuut van en het toezicht op de verzekerings- of herverzekeringsondernemingen, BS 23 maart 2016 (art. 112, 2de lid, en art. 221, 2de lid, 6°).
- Koninklijk besluit van 22 februari 1991 houdende algemeen reglement betreffende de controle op de verzekeringsondernemingen, BS 4 november 1991.